Europese CO2-taks: 3 Argumenten Voor en 2 Tegen

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Economie - Milieu - Gezondheid & Zorg - Buitenland

Sinds 2005 is er in Europa een CO2-taks - een CO2-belasting op brandstoffen en productieprocessen. Zo wordt vervuiling in prijzen verwerkt en betaalt de vervuiler voor klimaatschade. Het is volgens (nota bene!) energiebedrijven de meest effectieve manier om klimaatverandering te beperken. 

Is dit een vorm van klimaathysterie? Of moeten we deze Europese CO2-taks omarmen op weg naar een schonere klimaatneutrale toekomst?

Alle 28 EU-lidstaten nemen deel aan EU ETS. Dit is een Europese afspraak over vrij verhandelbare emissierechten: rechten op de uitstoot van broeikasgas voor bedrijven. Een bedrijf betaalt zo een prijs voor de uitstoot van CO2. Zo wordt vervuiling belast en krijgen schonere bedrijven een concurrentievoordeel; schonere bedrijven kunnen immers een product aanbieden tegen lagere kosten. Deze emissierechten zijn vrij verhandelbaar. Dit is een belangrijk mechanisme, omdat bij een lager aanbod de prijs stijgt. Immers hebben bedrijven nog steeds deze rechten nodig om CO2 uit te stoten. 

In 2019 zijn overtollige emissierechten geschrapt, en vanaf 2021 zal de hoeveelheid rechten per jaar met 2,2% dalen. Dit heeft er voor gezorgd dat de prijs sterk is gestegen. Een Europese bedrijf betaalt in september 2018 ongeveer €23 per ton CO2. 

In het verleden waren er (door succesvol lobbyen) zo veel rechten in omloop waardoor de prijs voor deze rechten laag was en bedrijven nauwelijks prikkels hadden om de CO2 productie te reduceren.

Steeds meer landen moeten maatregelen invoeren om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen.

Vijf Europese olie- en gasbedrijven (Shell/BG-group, BP, Total, Statoil en Eni) schreven een brief aan het klimaatpanel UNFCCC, Verenigde Naties en media, waarin zij bepleiten dat een belasting op CO2-uitstoot de beste stimulans is voor hernieuwbare energie. Zo kan de wereld voldoen aan een hogere vraag naar energie met minder uitstoot van CO2. De bedrijven doen geen exact voorstel waarin ze berekenen hoe hoog de prijs per ton CO2 moet zijn en wat voor overheidsbeleid zou helpen.

Volgens oud Shell-directeur Jeroen van der Veer is minstens 40 euro per ton CO2 nodig, Greenpeace spreekt van 60 euro per ton. Volgens de Wereldbank zijn er 40 landen die al een CO2-belasting hebben ingevoerd of zullen invoeren.

Alles over de carbon tax lees je op deze engelstalige website. De ingezonden brief lees je hier.

Zweden voerde zelfs al in 1991 een nationale carbon (CO2) tax in!

Bedrijven moeten meer betalen voor broeikasgas uitstoot, en dit zal uiteindelijk worden doorberekend aan de consument.

Als bedrijven dit aan nationale overheden betalen, kunnen overheden deze toegenomen inkomsten deels teruggeven aan haar inwoners.

Omdat er eerder voor de energieproductie zal worden overgeschakeld op duurdere gascentrales i.p.v. goedkope kolencentrales. Shell zou dit aardgas kunnen leveren. Ook heeft Shell geïnvesteerd in ondergrondse CO2-opslag, een techniek die interessanter wordt omdat het CO2-uitstoot - en dus de prijs - beperkt. Volgens Shell is het een beter alternatief dan subsidies op groene energie.


'Het is goed om CO2-uitstoot te belasten via een Europese CO2-taks'

Geldend voor de hele Europese Unie. Dit is niet de nationale CO2-taks waarover wordt gesproken in 2019.



ARGUMENTEN VOOR

1. Stimulans voor duurzame energie en energiebesparing

Doordat groene energie vrijwel geen CO2-uitstoot heeft, is de meerprijs van de CO2-taks voor groene energie nihil. Zo wordt de prijs van groene energie (wind- en zonne-energie) relatief gunstig en aantrekkelijk om te consumeren en in te investeren; de energie uit fossiele brandstoffen wordt duurder. Dit is nu harder nodig dan ooit, omdat de prijs van fossiele brandstoffen laag is waardoor investeringen in duurzame energie minder interessant zijn.

Gebruikers van energie uit fossiele brandstoffen (bedrijven en consumenten) zullen door de hogere prijs energiezuiniger worden, en dus efficiënter met energie omgaan.

2. Direct enorme beperking op CO2-uitstoot

Een CO2-taks zorgt er voor dat de milieukosten beter worden meegenomen in de prijs voor de consument. De vervuilende energieproductie via voornamelijk kolen wordt zo onaantrekkelijker, waardoor op korte termijn eerder zal worden gekozen voor de minder vervuilende gasinstallaties voor de energiebehoefte.

Bob Dudley, de baas van BP zegt dat als 1% van de energieproductie via gas i.p.v. kolen zou worden opgewekt, de CO2-reductie gelijk staat aan een capaciteitstoename van duurzame energie met 11% (via The Economist).

3. Stimulans voor CO2-opslag en -afvang methodes

Omdat uitstoot wordt belast, worden CO2-beperkende methodes (Carbon engineering) verder geperfectioneerd. Immers, hiermee valt veel geld te verdienen.

  1. Er zijn meerdere vormen van CO2-opslag technieken, waarvan ondergrondse CO2-opslag de meest bekende is.
  2. Het afvangen van CO2 uit de lucht krijgt een flinke boost.
    Er zijn al spectaculaire technieken waarmee CO2 uit de lucht wordt gefilterd; de lucht komt in contact met bepaalde vloeistoffen en blijft achter in verschillende membranen.

ARGUMENTEN TEGEN

1. Straf voor bedrijven en consumenten

Door de CO2-taks wordt de prijs van energie op korte termijn hoger; Ook worden gebouwen, huishoudens, producten, diensten en vervoer nóg duurder. De Westerse wereld is zeer afhankelijk van fossiele brandstoffen en verre van overgeschakeld op duurzame energie. Zo verliest de al relatief dure EU nog meer van haar internationale concurrentievermogen.

De Volkskrant rekende uit dat 30 euro per ton CO2 een liter benzine 6 cent duurder maakt, Shell dat 40 euro p. ton CO2 het 10 cent duurder maakt. 

Australië schafte in 2014 de CO2-taks af, omdat het door de nieuwe liberale regering werd gezien als ineffectief, de emissiebesparing was 0,8%. De extra belasting voor de 300 meest vervuilende bedrijven en haar klanten werd geheven door de Australische overheid. Deze inkomsten werden vervolgens deels teruggeven aan de bedrijven en huishoudens in de vorm van subsidies.

2. Universele prijs is zeer oneerlijk

Een universele prijs binnen de EU is zeer oneerlijk: ontwikkelingslanden moeten betalen voor CO2-uitstoot, terwijl ontwikkelde landen tijdens haar ontwikkeling altijd kostenvrij broeikasgas hebben uitgestoot. Zo wordt het nog lastiger om eenzelfde ontwikkeling door te maken.  

Ook kan men niet de ontwikkelingslanden minder zwaar belasten, omdat binnen de Europese handelsunie bedrijven vervuiling verplaatsen naar ontwikkelingslanden. Zo is het resultaat nihil, en houden wij onszelf voor de gek dat we iets voor het milieu doen. Dit gebeurt momenteel al door niet-groene energie te importeren, o.a. uit Duitsland en Polen. 

Importheffingen (om prijzen gelijk te trekken) helpen niet, omdat dit fraude gevoelig is en kan illegale import stimuleren. 

Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!