Verplichte Tegenprestatie voor Bijstandsontvangers | Argumenten

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Economie - Recht & Politiek

De teugels worden strakker aangehaald door het kabinet: alle gemeenten moeten de in totaal 420.000 bijstandsgerechtigden een tegenprestatie vragen. Bijdragen aan maatschappelijk nut in ruil voor een uitkering; het lijkt geen onredelijke eis. Echter, de Participatiewet heeft nauwelijks geleid heeft tot verhoging van baankansen. Mensen verplichten te werken... moeten we niet stoppen met de verplichte tegenprestatie?

Op 1 januari 2015 werd de Participatiewet geïntroduceerd. Het doel van de Participatiewet is om voor iedereen, met en zonder arbeidsbeperking, werk te vinden. De Participatiewet is in de plaats gekomen van de Wet Werk en Bijstand, Wsw en een groot deel van de Wajong.

Onderdeel van de Participatiewet zijn een arbeids- en re-integratieverplichting en de verplichte tegenprestatie naar vermogen. Verder lezen? Meer informatie vind je via de Rijksoverheid

De verplichte tegenprestatie is 'de plicht voor bijstandsgerechtigden om naar vermogen vrijwillig of door het college (gemeente) opgedragen onbeloonde maatschappelijk nuttige activiteiten te verrichten naast of in aanvulling op reguliere arbeid en die niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt.' Het mag geen functie zijn waar u normaal gesproken gewoon inkomen voor zou krijgen.

Deze definitie is niet geheel rechtlijnig, omdat 'maatschappelijk nuttig' verschilt per gemeente en wat de beoordelaar als 'naar vermogen' classificeert (type werk en hoeveel uur). Bijstandsontvangers hebben invloed op de tegenprestatie die zij moeten verlenen. Dit gebeurt vaak in samenspraak met een begeleider van de gemeente (Via Rijksoverheid).

Hoe de tegenprestatie in de praktijk werkt is te zien in de NPO documentaire - De Tegenprestatie

Werkzaamheden die dus 'maatschappelijk nuttig' en 'naar vermogen' zijn. Op de website van Rijksoverheid staat: 'De gemeente moet u duidelijk kunnen maken wat voor soort activiteiten zij van u kunnen vragen. Daarbij houdt de gemeente rekening met uw persoonlijke situatie... Doet u vrijwilligerswerk? Verleent u mantelzorg? Dan kan de gemeente dit zien als een tegenprestatie.'

In de praktijk wordt studie en zelfontwikkeling soms niet gezien als volledige tegenprestatie. In deze video volgt een jongeman een HBO-opleiding en dit wordt niet gezien als tegenprestatie.

Uitgesloten van deze plicht zijn alleenstaande ouders die zorg hebben voor kinderen jonger dan vijf jaar en mensen die niet kunnen werken: volledig en duurzaam arbeidsongeschikten.

Als iemand aantoonbaar en verwijtbaar niets of te weinig doet, mogen gemeentes mensen korten op hun uitkeringen. Bijstandsuitkering voor minimaal 1 maand en maximaal 3 maanden verlagen met 100%.

  • Arbeidsplicht: verplichting om zo snel mogelijk betaald werk te vinden
  • Re-integratieplicht: meewerken aan re-integratie
  • Medewerkingsplicht: meewerken als de gemeente daarom vraagt
  • Informatieplicht: alle informatie geven over de situatie aan de gemeente  
  • Taaleis: de Nederlandse taal voldoende beheersen
  • Correct gedragen 

Meer informatie over alle plichten voor bijstandsgerechtigden (via Rijksoverheid)


Schaf de Verplichte Tegenprestatie voor Bijstandsontvangers af

Men wordt niet meer verplicht naar vermogen maatschappelijk nut te leveren.



ARGUMENTEN VOOR

1. Grote groep heeft geen perspectief op werk 

Er is voor grote groepen (50+ ers, langdurig bijstandsgerechtigden) helemaal geen perspectief op een baan, en een verplichte tegenprestatie helpt niet bij het vinden van een baan. Het Sociaal en Cultureel Planbureau concludeerde over de Participatiewet: 'De overheid verwacht dat iedereen in staat is om te werken, om te participeren, maar grote groepen komen simpelweg niet mee.' 

Wat helpen simpele werkzaamheden zoals papierprikken en reinigen mensen bij het vinden van een toekomstige baan? Er is een structureel tekort aan banen en dit neemt alleen maar toe, omdat er steeds meer automatisering en robotisering is. 

2. Er zijn al (teveel) bijstandsregels en verplichtingen 

Om een bijstandsuitkering te ontvangen, moet men al voldoen aan de verplichting om zo snel mogelijk betaald werk te vinden (arbeidsplicht) en zich om te scholen (re-integratieplicht). Zo gelden er nog veel meer regels om toezicht te houden; deze zijn destructief voor het moraal en bijstandsgerechtigden verkrampen door alle regels en controles. Er ontstaat zo een wantrouwen door de overheid, waar regels echt als sancties gelden. De gemeenteraden van Eindhoven, Nijmegen en Amsterdam wilden een meer werkzaam ‘reïntegratietraject’, en schaften daarom de verplichtingen en sancties af (Via joop.nl). 

3. Vernederend werk 

Mensen zijn verplicht ook onder hun niveau te solliciteren en te werken. Het maakt niet uit wat voor ex-functies en vaardigheden iemand heeft. Voor bepaalde groepen mensen (bijv. leidinggevenden, managers, ondernemers, financiën, administratieven) is het vernederend om te werken voor de gemeentereiniging, papierprikken etc.

4. Onderlaag van de bevolking wordt uitgeknepen

Sommige mensen die écht niet kunnen werken worden verplicht te werken met gevaar voor gezondheid als gevolg. Er is de opvatting dat deze mensen niet willen. Mensen die weigeren zullen onder het bestaansminimum (bijstandsniveau) komen. Het bijstandsinkomen is namelijk het absolute minimum waar mensen mee rond zouden moeten kunnen komen. 

    ARGUMENTEN TEGEN

    1. Vergroot kansen op een nieuwe baan

    Mensen komen over de vloer bij uiteenlopende bedrijven en zien zo meer van de sollicitatieprocedures, type mensen en gewenste eigenschappen voor functies. Daarnaast maakt de verplichte tegenprestatie mensen productief, waardoor deze ook in een bedrijf sneller productief zullen zijn en aan een baan komen

    Het is belangrijk om mensen werkzaam te krijgen, zodat deze makkelijker aan een echte baan komen. Uit onderzoek van CBS blijkt dat mensen die 3 jaar in de bijstand zitten, nog maar 40% wil werken. 

    2. Afschrikmiddel; gratis geld bestaat niet.

    De zware verplichtingen en regels zorgen er voor dat mensen er alles aan zullen doen om te vermijden in de bijstand te komen en een uitkering te ontvangen. Zo zoekt men creatiever en met meer urgentie naar oplossingen waardoor uiteindelijk minder mensen hun hand hoeven op te houden bij de overheid. 

    Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!