2 Argumenten Voor én 5 Tegen de Suikertaks in Nederland

2 Argumenten Voor én 5 Tegen de Suikertaks in Nederland

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Economie - Gezondheid & Zorg

Nederlanders drinken per jaar meer dan 90 liter frisdrank. Van de niet-alcoholistische dranken is alleen koffie populairder. Wie iedere dag frisdrank drinkt heeft 20 tot 35 procent meer kans op een hartinfarct en daarom wil de Europese Vereniging van cardiologen het gebruik verminderen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) roept daarom landen wereldwijd op om de belasting te verhogen van drankjes met suiker.

Een glas frisdrank van 250 Ml bevat ±25 gram suiker, wat neer komt op ±6-8 klontjes suiker. Een blikje Cola zo’n 35 gram. De Wereldgezondheidsorganisatie beveelt aan niet meer dan 25 gram suiker per dag te gebruiken (of niet meer dan 10% van de totale dagelijks energie-inname).

De exacte voedingswaarden per drankje vind je via het voedingscentrum.

Een ‘suikertaks’ is een extra belasting op producten die relatief veel suiker bevatten. Als gevolg van deze extra heffing op suiker, worden producten met minder suiker relatief goedkoper. Ook ontstaat er vaak extra aandacht voor de (negatieve) effecten van suiker en ongezond voedsel. Deze 2 gevolgen leiden soms tot minder consumptie van producten met veel suiker, zoals frisdrank.

In Mexico, Hongarije, België, Frankrijk en Finland. Verder is deze maatregel aangekondigd in Engeland en Philadelphia.

  • De ‘suikeraccijns’ in Mexico is een prijsverhoging van ±10% op suikerhoudende frisdranken (en verder ongezonde snacks zoals snoep en chocola). Hierdoor daalde de verkoop van suikerhoudende frisdranken met gemiddeld 6%; onder de armere bevolking (grootgebruikers) zelfs meer. De verkoop van dranken met minder suiker (zoals water) steeg met 4%.
  • In Frankrijk is er een belasting van € 7,16 per 100 liter suikerhoudende drank. Na invoering daalde de frisdrankverkoop ná stabiele groei twee jaar lang met 3% en 2%.
  • In Engeland is er sinds april 2018 een suikertaks. De belasting bestaat uit 2 schijven:
  1. Belasting op producten met meer dan 8g suiker per 100ml. Dit zal bv. een blikje Cola meer dan 10% duurder maken.
  2. Belasting op producten met 5g-8g suiker per 100ml.
  • Joep Perk, van de Europese Cardiologenvereniging (via BNR): "We weten nu dat mensen die een blikje frisdrank per dag drinken, tegenover iemand die dat maar één keer in de maand doet, een 20 procent groter risico lopen op een hartinfarct.”
  • Softdrinks verhogen daadwerkelijk het cholesterolniveau (Time). De grote suikerinname via frisdrank heeft een verband met type-2 diabetes, hart klachten en obesitasvorming.
  • Obesitas is in Nederland officieel een ziekte en ernstig overgewicht betekent o.a. een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, diabetes, gewrichtsproblemen, bepaalde vormen van kanker, onvruchtbaarheid.
  • Verder zorgen de suikers voor gebitsslijtage.
  • 12% van de Nederlanders heeft obesitas, een dusdanig vorm van overgewicht waardoor er een negatief effect is op de gezondheid.
  • Obesitas vergroot het risico op verschillende ziekten, met name hartaandoeningen, type 2 diabetes, obstructieve slaapapneu, bepaalde vormen van kanker, artrose en astma.
  • Volgens het Convenant Gezond Gewicht kost overgewicht en obesitas de maatschappij per jaar ongeveer 1,2 miljard euro aan medische zorg en 2 miljard aan mindere arbeidsproductiviteit en arbeidsongeschiktheid.
  • Volgens het Britse adviesbureau McKinsey wordt obesitas het allerduurste probleem ter wereld, duurder dan roken, oorlog en de strijd tegen terrorisme
  • Overgewicht en obesitas zijn in Nederland toegenomen. Bijna 1/3 van de Nederlandse heeft overgewicht (CBS, 2016), 1 op de 8 kinderen is te zwaar. Overgewicht is nog geen obesitas.
  • Westerse landen besteden 5 tot 20 procent van hun gezondheidsbudget aan (de gevolgen van) diabetes (schatting van diabetesorganisaties).

Toegevoegde suikers (vrije suikers) hebben een verband met overgewicht, obesitas en gebitsslijtage. Allereerst is er vaak een grotere inname dan natuurlijke suikers. Ook worden toegevoegde suikers sneller dan natuurlijke suikers opgenomen door het lichaam en dus vaker omgezet in vet. Dit komt omdat de structuur van suiker niet zoals bij natuurlijke suikers moet worden afgebroken. Echter, nadat het door de maag is gekomen, verwerkt de dunne darm beide suikers hetzelfde

Producten met natuurlijke suikers hebben volgens de WHO geen aantoonbaar negatief effect op de gezondheid.

Lees ook: Natural vs. refined sugars: What’s the difference?’ 

Nee. Echter besloot Albert Heijn de blikken Monster Energy groter dan 250 milliliter uit de schappen te halen, omdat het klanten wil inspireren minder suiker tot zich te nemen. Ook namen AH en Jumbo Mountain Dew uit de schappen. Dit kwam echter vanwege een verboden emulgator (via NU.nl)


'Er moet een Suikertaks in Nederland komen'

Extra belasting op toegevoegde suikers in dranken met als doel consumptie te beperken. Hiervoor kan een zelfde systeem worden gebruikt als de manier waarop alcohol wordt belast: met verschillende categorieën: laag, middel, hoog.



ARGUMENTEN VOOR

1. Beperkt de consumptie van frisdrank; dus minder gezondheidsproblemen

Om consumentengedrag te veranderen is wetgeving nodig. Enorme bedrijven hebben via lobbyen en getructe marketingcampagnes veel invloed op onze consumptiepatronen en belang om de huidige status quo - met veel suikerconsumptie - in stand te houden. Dat deze politieke invloed er wel degelijk is, blijkt o.a. uit uitgelekte interne documenten van Coca Cola waarin duidelijk wordt hoe men intensief lobbyt tegen een suikertax. 

Een suikertaks zorgt voor een hogere prijs van frisdrank en werkt zodoende preventief. De suikerconsumptie wordt geremd én de consumptie van producten met minder suiker en gezondere alternatieven gestimuleerd. 

Inmiddels is er in Mexico, Hongarije, België, Frankrijk en Finland een ‘suikertaks’; in Engeland vanaf 2018. In Mexico daalde de verkoop van frisdranken met 6% (onder de arme bevolking zelfs meer); de verkoop van producten zonder suikeraccijns (zoals water) steeg met 4%. 

Verschillende organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en Europese Vereniging van cardiologen hebben vastgesteld dat er een verband is tussen frisdrank consumptie en gezondheidsproblemen.

Lees ook: Gelekte documenten Coca-Cola bevestigen angst voor suikertaks
Een exacte uitleg over de belasting in Mexico

2. Extra inkomsten voor bestrijding van overgewicht en diabetes

De belasting levert de overheid extra inkomsten op. Dit kan worden gebruikt om de overgewicht en diabetes terug te dringen via bijvoorbeeld bewustwordingscampagnes (over de effecten van voedsel en drank) en het stimuleren van sport.

ARGUMENTEN TEGEN

1. Overgewicht en suikerinname nemen langzaam vanzelf af

Er zijn in Nederland al voldoende factoren die overgewicht tegengaan: 

  • Er heerst een schoonheidsideaal waarin het - in de meeste milieu’s - absoluut niet is geaccepteerd overgewicht te hebben. Dieetadvisering zit in het basispakket en fitness en afvalprogramma’s zijn populair.
  • Een consument kan voldoende inschatten wat de effecten zijn. Er wordt o.a. al steeds meer gekozen voor dranken met minder suiker en merken spelen hier op in. Sprite (onderdeel van Coca Cola) bevat sinds 2017 geen suiker meer. Albert Heijn probeert producten te verkopen met minder suiker, en heeft sinds kort een informatiewijzer bij het frisdrankschap. 
  • Het percentage mensen met overgewicht zal tot 2030 niet meer stijgen en stilstaan op 48 procent, voorspelt het RIVM (via AD.nl).
  • In ons zorgsysteem worden zorgkosten (als gevolg van hoge suikerinname) al steeds meer persoonlijk doorberekend, waardoor dit suikerinname zal matigen.

2. In België werkt de Suikertaks niet

  • Een half jaar nadat de suikertaks werd ingevoerd, concludeerden 2 Belgische kranten dat deze belasting de consumptie van frisdrank niet heeft doen afnemen. Belgen drinken net zoveel frisdrank als voorheen, alleen kopen ze niet meer de duurdere A-merken (NOS, 06-2016). Wel wordt er getwijfeld aan de onafhankelijkheid van dit onderzoek, en zou het mogelijk gesponsord zijn door de frisdrank-sector.
  • Daarnaast zullen mensen in grensgebieden eerder naar Duitsland rijden om te shoppen.
  • In Denemarken werkt een vettaks niet omdat mensen niet gezonder zouden zijn gaan eten. Ook zorgde het voor een verdwijning van banen (via UNESDA - de Europese branchevereniging voor niet-alcoholische dranken).

3. De maatregel is oneerlijk; andere suikers worden niet belast

Producten die veel suikers bevatten worden niet belast, maar alleen frisdrank. Chocolade bevat bijvoorbeeld veel suikers. Fruit bevat natuurlijke suikers dat een zelfde effect kan hebben als toegevoegde suikers. Waar moet de grens worden getrokken? 

4. Maatregel raakt armeren harder

Een belasting op voedingsmiddelen treft armeren harder dan meer vermogenden. 

    5. Gezondheidsmaatregelen kosten op lange termijn geld

    RijksInstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) berekende dat als alle slechte leefgewoonten zouden worden uitgeband, er op korte termijn sprake is van een daling in zorgkosten, maar op lange termijn een stijging van zorgkosten. Gezondere mensen worden doorgaans ouder, maar ouder worden betekent ook meer kans op ongezondere laatste levensjaren (bv dementie).

    Meer informatie over de tegenargumenten lees je via http://www.fooddrinktax.eu, de site van UNESDA - de Europese branchevereniging voor niet-alcoholische dranken.

    1. Cardiologen: “verbied frisdrank in scholen en sportkantines.”, BNR, 09-2015
    2. WHO pleit voor hogere belasting van drank met suiker, NU.nl, 11-2016
    3. WHO calls on countries to reduce sugars intake among adults and children, WHO, 03-2015
    4. WHO: suikertaks werkt echt, Trouw, 10-2016
    5. Oxford University: taks op frisdrank helpt tegen obesitasepidemie, FTM, 01-11-2013
    6. 'Mexico’s Sugary Drink Tax is Working, Study Suggests', Time, 01-2016 
    7. Een suikertaks, werkt dat nou eigenlijk? FTM.nl, 1-11-2015
    8. Media: geen effect suikertaks België, wel zoet voor staatskas, NOS, 06-2016
    9. Gelekte documenten Coca-Cola bevestigen angst voor suikertaks, FTM.nl, 11-2016
    10. UNESDA - Europese branchevereniging voor niet-alcoholische dranken
    11. Consumptie, Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen, 2017
    12. Frisdrank, Voedingscentrum, 2017
    13. Lengte en gewicht van personen, ondergewicht en overgewicht; vanaf 1981, CBS, 12-06-2017
    14. Aantal dikkerds in Nederland stabiel, AD, 02-2016
    15. Sugar tax: what does it mean, which drinks will be affected, and will it work?, The Telegraph, 03-2016
    16. Philadelphia soda tax passed with help of a new sell: to raise funds for pre-K, The Guardian, 06-2016
    17. Arme Dikkerds, Vrij Nederland, 21-02-2014 
    18. How Soda Affects Kids’ Cholesterol Levels, Time, 09-2015
    19. Overgewicht bij kinderen en consumptie van frisdrank gaan hand in hand, Joop.nl, 31-03-2014
    20. Overgewicht kost 3 miljard per jaar, Volkskrant, 11-2010
    21. Obesitas, Wikipedia
    22. [rapport] Zorgkosten voor ongezond gedrag, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2012 

    Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!